i figured i might as well talk a bit about the site
rum accenfusdefiderio, infigni triremium Melitenfium commodo, fupramemo-
ratoHaffiae Landgravio tunc temporis Archithalaflb, conatus meos pro eo quo
in me meaque f^udia ferebatur affe(3:u ardenter promovente , infi;itutum meum
profecutus fum ; & ante omnia , quod maxime defideraram , ^tnam , omnium
prodigioforum in univerfa Sicilia fefe exerentium eff^e6iuum fontem , confcendi,
utadmiranda, quaedeeoomniumfeculorum Hiftorlci fcripierant, proprio expe-
rimentoKv '"^^ oti;'S'v]/<cM'comperirem,- DeindeiEtoIiasfiveHephaeftias Infuias,
& pra; caetcris Stron^ylum , & quem Vulcanum vocant , Fretum quoque Mamertimm
ob incredibiles geftuum reciprocationcs, nonminuspericulofum,quamnaufragiis
infime , triduano fcrutinio , fummo ftudio exploravi ; praeterea hmofg&ScylU Lha-
it’s made with hugo static site generator. i’m not very good at hugo, i think i wrote all the layouts, there’s no theme
r)bdifquc miros motus , ebuHitionumque viciffitudines, fingulorumque fympto-
matum ratione«i,tanquam inftitutomeooppid6confentaneas,ingenti mentisaeftu,
seftu Scyllaeo forfan non minori , difcuffi. Quaecunque vero ftupcnda in fingulis oc-
currebant,palimpfeftocommifladomumredux, cxa^arationis trutina pondera-
tas expendi , quae & LeBor in hujus Operis decurfu ad fufcepti operis compro-
Hifce omnibus rite obfervatis, placuit Divinae bonitati, aliud mihi aperire thea- trum,& formidabile ac prorfus funeftis tragicifque cafibus refertum, non utique alio fitie, quantum ex mea parte, nifi ut vifa ineffabili irati Numinis in Natura ope- rantis potentia, argumentum meum,non iis tantum, quae curiofioris animi pruritum demulcerent , fed quae timorem D e i & occultas judiciorum abyflbs intimis pedoris mcdullisinferercnt ,copiofafegete amplificarem: dum enim expeditisterra, mari- queobfervationibus, Romam rediturus, opportunamitinerisaufpicandioccafio- nem opperirer , nefcio fane qua providentia fadum fit , ut tanto tempore Meffanae contra voluntatem meam detentus , in tanta atque adeo multiplici difccdendi opportunitate , omnis nihilominus opportunitatis inops , femper reftiterim. £t quemadmodum occultas Divinae providentiae femitas , quibus mortales impro- vidos , plufquam patcrna cura & follicitudine j ducit , fatis mirari non pofTu- mus , ita quoque eas , utpote ab humani ingenii limitibus remotiffimas , inve- ftigare minime conceffum eftj Veritatis tamen lumen tum primiim nobisobori-
P R iE F A T I O. tur, ubi nos ex variis eventuum cafibus , c variis rerum difcriminibus erepto^ ad ejus immenfam bonitatem pietatemq|ue,qua unice fulcimur, internis mentis oculis converterimus , quod &exdi(9:a meain Meflanenfi portu moraluculenter patuit j certe apparebat , Deum O vt. M a x. nonfolum fecutorum ac jam jam impendentium malorum me teftem oculatum,fed & ad nominis fui gloriam, meae- que probationem fidei , earundem quadantenus participem fieri voluifle , ut ni- mirum eas calamitates, quasomnibus retrofeculis necAfia, cum duodecim ejus primariae urbes olimconciderunt; necltalia unquamaccidiflelegjt majores ; cum nimirum exiguo temporis fpatio, tota pene citerioris Calahria portio in vafl:itatem abiit, non folum fcriptis meis narrare, (ed &de pcriculis, & imminentis mortis anguftiis,eorum, qui infimili flatuconftituuntur, proprioexperimentoindicare poflTem. Itaque res ita fe(e habuit.
T)e horrendis Terrae motibus , Jnnoi6i%. in Calabria exortis^
ciuihus auatuordecim dierum Jpatio AuBor magno vit^ fua periculo
EGo itaque Anno i6g8. una cumduobusReligiofistertiiOrdinis^^.FMrayc/, aliifque duobus ficcularibus condu£^a cymba , 24 die Martii McflTana folven- tes; eo ipfo die Pelorum Siciliae promontoriumattigimus, ubi triduum fufiinen- tes, cum nullo non calamitatis genere confliximus, adeo omnes loci^ aerifque injuriae: in nos confpirafie videbantur; eranc autem haic omnia futurae tragcediae quxdam veluti projcenia ; femelatque iterum difceflTum tentavimus, fed fruftra, femper in eundem locum repulfi, ciim invito mari, tum occulta Dei manu, ut pofteapatuit, nos remorante , reverfi fuimus; quod nifi fa6ium efl[et , omncs nos in S.Eufihemia, quo propcrabamus, & ubi negotiorum caufa aliquantifper fubfi- fterecogitabamus, manfifletiepulchrum; undeexhacmirabili Divinaeproviden- tiaedifpofitionedidicimus, quamfaepehomonefciat, quid petat? & quam vanae & caducas hominum, nifi Divinae voluntati fubmittantur fulcianturque, fintdi- fpofitiones Illuceicente itaque die Sabbathi palmarum , quas erat 27 Martii , nos diuturniores morae pertaefi violentam quafi profedionem occepimus. Mare eo ipfo die praeter iblitum aeftuabat, & ingeUtes circa Scyllx potifljmum locum tot naufragiis infamen, vortices turbinato deicenfuagebat, itaut nonnobis tantum, fed & plerifque nautis res iniblita horrorem incuteret. Contrario itaque nobis ma- ris aeftu phafelum verfusTyndaridas feuMylas direximus, ut inde proruente Eu- ronoto , breviori & rediori tranfitu per Sinum Cujacium ad littora Calahri^ propel- leremur; atubi pun(3:um illud maris, quod Liparas inter, Mylas & Promonto- rium Vaticanum ferme medium eft , attigimus j Ego j^tnam Sc Strongylum diligen- tius intuitus, eos ingentes fumorum globos, montium adinftar, praeter iblitum eru61:are notabam, quibus longe lateque difFufis, non Lipararum tantiim,fed & Sicilise quoque afpei^us ex oculis penitus tollebatur : augebant horrorem fubterra- nei quidam veluri mugitus, quds percipiebamus, &fragores cum odore fulphu» reo, qui nefcio quid fatale & funeftum infufurrantesintotiusCalabrix&Siciliae exitium, quod parabant, unanimi confenfu conipiraiTe videbantur. Egohujuf- modi impendentium calamitatura prodromis exterritus nautas omnibus, quibus poteram, modis precibufque follicitabam, ut relida or^ Liparitana, Promonto- rium Vaticanum reda petercnt, addens in magnonos difcrimine veriari , ne ma- ris asftu abrepti, iter pararemus irremeabile : Nam Strongyb cura eifemus vicini,
this isn’t linked anywhere else: here are all the tags
cum tamen utpotefumo obvelatumnoncernebamus, fragores {oliim cumodore fulphureocTraveolente,quem exlialabat, fenfimus: prxterea mare ipfum fer^^ere, & in aqu^ bullientis morem agitari, coelo praefertim (ilente & ferenitate claro, aliafque huiufmodi infolitas alterationes fubire omncs mirabamur: qui tempore pluviaelacumunquamvidit, innumeris bullulis ferventem, is de raaris bullientis fer vore , hoc ip(o tempore judicium formare poterit. Porro cum ;am capiti Vaticano appropinquaffemus, durantibus adhuc iifdem maris fymptomatis, ego futuras calamitatesquafipraefentifcensj ex inaffueta mentis anguftia animum meum con- ftringente, palam fociismeis ingentem mox terraemotum fecuturum, praedixi j imo valde me vereri , ne totus hicpendentium fcopulorumtradusproftratuscor- rueret, ac proinde einonnimium appropinquaremus: augurium probavit even- tus, pofi: duas enim circiter horas , magnam hujus Promontorii partemuna cum vicinis habitationibus concidifle audivimus. >
Interim iter noftrum prolecuti, Trop^am incolumes omnes & fummogaudio tandemappulimus,ignari iis periculis,qu2spaul6ante in fervidomarivixevafera- mus , modo primiim nos infeftandos etfi morti vicinos nos efle, coelo prxfertim le- reno,& fine nube ulla, ne quidem fiifpicari poteramus. Veriim enim vero vix Col- legiinoftrilimina fubieram, cumecce fubterraneumeumqueformidabilemadin- ftarcurruumfummavelocitateagitatorumfonum&flrepitum, adeo vehemens & mens & horribilis terrx motus excepit , ut CoIIegium una cum oppido fubjed:o- quemontevelutiinbilancelibrari viderenturj Terra adeo vehementi motu fubful- tabat , ut ego pedibus amplius confiftere non valens , fubito in terram illifus prono vultu profternerer, ea qu3eantemecumanimopr3efenti{centevoIveramipfofa6io incurrens, animamDEo incefTanter^defperatajamvitacommendabam. Oquam inhoc anguftiae pundo omniaMundi gaudia defipiebant : quam uno i^u oculi omnis honor, dignitas, imperium, fapientia, nil aliud nifi fumus, bulla, ftipula a vento rapta etfe videbantur, dum in porta aeternitatis fians, animamcorporeis folutam vinculis ad incorruptibilis vit^ ufuram capeflendam tranfmittere para- rem 5 quod fane ipfo momento contigiifet , nifi Deo Opt. Max. me fin- gulari gratia fua a ruina murorum praefervatum , ad duriora pro Nominis fui honore & gloriafuftinenda deflinarevifumeffet. In hac mcntis lu6i:a, ingentem formidinem cum tegularum cadentium fras;ores , tum fatifcentiummurorumcre- pitus incutiebant , dum quo fugerem , aut qua ex parte me fervare pofTem, ruinam jamjam ex omni parte muris minitantibus, difpicere non poflTem. Re- fumpto tamen animo evafi , ita tamen attonitus , ut cum redditus niihi eflem j fine pileo & pallio me reperirem , quibus tamen recuperatis , fine mora ur- bem fugiens, ad cymbam noftram me contuli , hac eadem mentis confternatio- ne , tum Patres nofiri , tum quotquot me concooiitabantur , laborarunt , dum unufquiique de falute fua follicitus , ut poterat , vitae fuga , veluti muti atque omni vocis ufu deftituti , confulere fatagcret.
Poflero die, qua; erat Dominica palmarum, iter nofirum profecuti,mari fer- vente & mirum in modum tumido1^oc/;ef#^mperveniimis, ad defcenfione fa^ia, febris Terrge recrudefcens , ita ingenti eam concuflit paroxyfmo, ut cymba ob in- gens periculum, quodex intoIerabiliTelluris rabienobis imminebatjrepetenda foret. Erat ibidcm domus vicina peregrinis hofpitibus recipiendis,apta,in quam nos nonnihil quietis capiendge gratia recepimus : at recrudefcente Terr<:e tremore; ego ingentis ruinae nobis imminentis pr3elagus,aperte dixi, qui vitam in tuto collo- caredefideratjismecumlittusrepetat, ac proinde hifce commoti verbis comites continuoreliftadomomefecutifunt. Vixaddimidium Iiorae nobis in littore tom- rnorari conceffum fuit,cum ecce denuo Terra folito majori ferociafaeviens, & com-
P R JE F A T I O. plura ex circumfitis locis, & hofpitium, quod paulo ante deferueramus , vehe- menti infultu concutiens, nonnifi lapidum calcifque acervo poft fe relido, pro- ftravitj gratias proinde, quas potuimus , maximas Divinae Majeftati egimuspquse nos a tam imminenti periculo per occultos inftin6tus eripuerat.
Locum itaquein quo a tanta terrae excandefcentia tutos fecurofque nos confer- varemus,dumqu3erimus, ulterius progreffi, Lo/)i;^/Mw , medium Tropgeam inter, & S. Euphemiam Caftellum pertigimus , ubi favorem ventorum , quo finum transfretare poftemus , operientes , ab una parte mare vorticibus exxftuans, ab altera parte ingens caftellorum pagorumque firages, quo nos verteremus nefcii, incredibilem mctum incutiebant. Hifce calamitatibus dum jat^amur , ego curio- fius intuitus Smngjkm 60 fere milliarium intercapedinediffitum, illum infolito modofurere notavi,totus enim ignibus oppletus videbatur , tanta copia, ut mon- tes flammeos eru(9:are videretur, fpedaculum vifu horrendum , & animo quan- tumvis intrepido formidandum. Interea fonus quidam adinftar tonitrui , veriim ob remotam, quaoriebatur,diftantiam, paulo obtufior percipiebatur , qui tamen femper majus majufque in fubterraneis tuniculis incrementum fumebat, donec locum fubterraneum , cui infiftebamus,tencrec ^ ubi tanto fremitu & indigna- tione concuffit terram , ut pedibus amplius confiftere impotes , arrepto , quo quifque poterat,obviovirgultoautfruticemaritimo, ne membra nimia concufla- tione luxarentur', fuftinere (e cogeretur.
Contigit hac eadem hora res aeterna & immortali memoria digna , fubverfio videlicet celeberrimi oppidi , quod «S. Euphemiam dicunt : Erat hoc in extrema finus ora fitum , fub Equitum Melitenfium jurifdiftione. Cum itaque ad Lopi- cium, exvehementiTerraefubfuItatione, veluti exanimes in terra proftrati , tan- dem fubfidente Naturae paroxyfmo,ocuIis in circumjacentia loca conjedis, ingenti nebula, paulo ante memoratum oppidum circumdatumvidiflemus,resfinepoft meridiem hora tertia pr^lertim coelo fereno mira & infolita nobis videbatur j diffi- pata vero paulatim nebula oppidum qu3efivimus,{ed non invenimus, mirum didu, lacu putidiffimo in ejus locum enato. Quaefivimus homines, qui de infolito rei eventu, nonnihil certi nobis enarrare poflent,{ed formidabilis cafus tantseque ftragis nuncium non reperimus. Nautae ad hoc fpe^aculum veluti attoniti , & incredibili formidineperculfi, projeftis remis tundentes pedora Divinam implorabant Mi- fericordiam , propediem non nifi eandem fbrtem, aut ultimi Judicii diem exlpe- £iaturi. Confortati tandem ac poenitentia; (acramento expiati, D eo duce inter . tumentes maris fludus littus oppofitum tenuerunt, ubi exfcenfione fadia denuo hominesquaefivimus, fed praeter puerum in littore fedentemvelutiftuporcattoni- tum,inventuseft nemo ; hic interrogatusanobis,quidnam S.EuphemU cont\g\&^tl fed muto locuti nihil extorfimus , metus enim vehemens & formidabilis eventus linguamanimumque ita confternarat, ut nec verbis commiferatione plenis, nec ullo charitatis officio ejus animum devincire nobis poflemus j cibum oblatum omnem penitusnimiodolore&moerore oppreflusaverfabatur, digitis foliim ex- tenfis San£i:-Euphemianam cataftrophen innuere videbatur. Confolationis itaque omnis expers, vultuque fubtrifti & capta mente homini fimilis , a nobis recedens in proximam M& fylvam proripuit, nunquam amplius vifus,
Nos itineri infiftentesNicaftrum,Amanteam, Paulam, Belvederiumtranfeun- tes,nil aliudad 200 millia pafluum, nificadaveraurbium, caftellorum ftrageshor- rendas reperimus , hominibus per apertos campos palantibus, & prae timore veluti exarefcentibus j Ultimi Judicii diem jam jam imminere dixifles. His magno noftri ftupore fimul & dolore vifis , tandem inter ingentia aeftuantis maris pericula , in- felici fane itinere Neapolim tandem tenuimus. Quid jam mihi acciderit , fequen- tibus Le£iori paucis exponam.
T>e zfM^ontis Vefiivii , relicjuarumque Injularum exfloratione ab JuSore faBa.
POd tanta mari tcrraque exantlata diicrimina , pofl: exploratam incredibi- lem Naturae in fubterraneis cuniculis operantis pGtentiam,ingens animum meum (iibiit defiderium cQgnofcendi , num Sc FefuVtus nonnulla cum Strongyloy & ^tna occultae negotiationis , in tam potenti Naturae bello , obtinuiffet com- mercia ? Porticum conceffi , ad radices montis fitum oppidum ; hinc fideli & viarum gnaro comite ruftico , opima fane mercede condufio , media node mon- tem per difficiles, falebroias arduafque vias confcendi, cujus craterem cum jam obtinuiflem , horrendum di(9:u , totum igne illuminatum vidi cum intolerabili fulphuris & bituminis ardentis mephiti. Hic prorfus ad inufitatum rei fpedacu- lum attonitus,inferorumdomiciliummeintueri credebain, inquopraeterdaemo- num horrenda phafmata , niladeo aliuddeefievidebatur. Horrendi percipieban- tur montis mugitus & fremitus , putor inexplicabilis, fumi fubfufcis ignium glo- bismixti, quos ex undecimdiverfis locis,tum fundus , tum latera montis continuo eruftabant, identidem me illud eru6i:are cogebant : 0 Altitudo diVmamm fapienti<e & fcientiie Dei , quam incomprehenjlhiks junt Vtce tUiC ! Si potentiam tuam tam formidandisNaturaeportentiscontrapraevaricantishumanigenerismalitiamofien- dis, quid erit in illonoviffimodie,quoTerra ira furoris tui fubmerfa, elementa calore folventur?
Auroraitaque illucelcente, ego,ut totiusinteriorismontisconftitutlonemea, quafieripoterat,diIigentiaexplorarem,locum tutum & ad firmanda veftigia ie- curumelegi, quae erat rupesingens fuperficie plana, ad quam per declive mon- tis aliquoufque aditus patebat,me demifi ; hic deprompto Pantometro montis dimenfionem exorfus, crateris amhitum ^oofere raillia pafiTuum , 800 vero pafllus profunditatem Geometrico ratiocinio continere deprehendi. Mons undique prae- ruptusi nulla,quaaditusadintcriorapatebat,declivitate data, in excavati cylin- dri formam rZeO? "^^? op9cJ?> ambitu fuo defcendebat j & quamvis fundus ocu- lisnofl:ris ftridiori peripheriaconclufusvideretur, id tamen juxtaOpticas ratio- nes & leges , non nifi ex maxima a cratcris intima fuperficie, diftantia & profundi- tate contingebat. In Centro fundi Naturafuum veluti focum conftituifie videba- tur; vere Vulcaniae culinae officinam fempiternofumi flammarumque profluvio fervidam,indecoquendisfulphure, bitumine, caeterifque mineralium fpeciebus, eliquandis exurendifque , occulto quodam molimine funeftifque ftragibus paulo poftedendisoccupatam : fiquidemhalitusintusconclufi; uticontineri nefcii, ita tanto impetu& vehementiahorrendisfragoribus fociara impofitum fibi onusdis- cutiebat , ut mons terrae tremore agitari videretur : quod quandocunque accidc- bat, partes fupremae montismolliores,quse ex cinere, pluviis, caeterifque Mine- raliumquifquiliiscoagmentabantur, tremore concuflTae folutaeque, collium inftar in barathri fundum concidentes , ex varia foni reflexione, eumfragorem , quan- tum quifpiam etiam imperterriti pe£i:oris vir fuftinerc vix poflTet , concitabant. Mfl/m^^quae ex ccntromontis continuoeru6iabatur, novum velutimontemef- ficiebat, mira ftriarum varietate praeditum , quam varia mineralium liquefafio- rum ebullitio in omnes circumfercntiae partes fluxu fuo , coloreque nunc viridi ex sere , modo fulvo ex fulphure , arfenico & fandaracha , jam rubro ex cinna- brio minioque, jam nigro, ex vitriolo aquis mixto, vel ex ipfis cineribus cine- ricio , ingeniofo Naturae penicillo effbrmabat : verum haec omnia in appofita figura LeiSor confideret. Monticulus hic poft ultimum raontis incendium quod
i made the moth logo in adobe illustrator in 2024, i believe
P R ^ F A T I O. Anno 1 63 1. contigic adeo excreverat, ut inde con;e6iurarelicuerit, futurum ali~ quando, ut in eandeni; quam olim obtinebat, altitudinem fit , furredurus , nifi alio incendio fuperveniente defl:ruatur, quod hoc eodem, quo haec fcribo, A nno 1 660. contigit : fiquidem novo & horrendo incendio (aeviens mons, adeo montis verti- cem crateremque disjecit, ut multo hodie demiffior , quam quo eum paulo ante defcripfi, appareat, & confequenter uti majoris.circumferentiae,itaprofundita- tis minoris reperiatur.
His omnibus rite illufiratis Neapolim revcrfus ^ pofiero die in Infulam j^Enaridm, quam & Ilchiam vocant, famae celebritate veteris fcriptoribus notiffimam , & hinc in !P/?/f^r^eoiPuteolanicampi c^w/?Oi Vulcaniumqueforummecontuli jquaecunque tumveteres, tumNeoterici de iislocis admirandaretulerunt, veriffima cfle com- peri , quibus ne hoc loco recitandis tempus perdam , fingula Ledor in Operis hujus lerie opportune inferta reperiet.
Obiervatis omnibus fupradiftis Naturse opcrum , nec non fubterraneorum ef- fe£i:uum,qu3erecenfuimus,prodigiis,continuo mecum volvere ccepi , quaenam in fubterranea oeconomia vis eflepoflet, tantarum tamque potentium rerum effedirix ; intime quoque non infrequenter fubridebam eorum falfa perfuafione deluforum placitum, qui Geocofmi molem a Deo Geoplafta ex limo Terrae cafuali potius aut fortuita limi congerie , quam certaratione formatam coagmentatamque fuiflTe^fim- plicius opinarentur omni interiori conclavium apparatu,omni reconditoriorum Na- turae ufu orbam , omnibus aqu3edu(9:uum incilibus deftitutam, folum limo,lutoque poftdiluvium haud (ecus ac cafei quoddam coagulum condenfatam 5 caeteroquin Tellurisquoddamveluti iTuxnoy oix^©' /«««/^ /?o«c?«f confolidatum defidere , nc- fcio qua mentis pervicacia perperam fibi perfuadent : quibus vcro tum Divinorum operum majeftas, tum fublimium a Natura conftitutorum finium providentia in- notefcitjhi faneinteriorem Geocofmi fabricam multo a communi hominum con- ceptu differentem conftitutionem haberefatebuntur, utpote in qua aeterna Dei Sapientia, cum fundamenta poneretOrbisTerrarum,inea miraarteelaboranda, &juxtaarchitedonicamamuffim in ea rite difponenda, ncc non ad neceflarios to- tiusNaturgeufus in innumeraelementorum receptaculadifponendacuminefFabili quadam induftrialuferit; non minori fanequam in humani corporis,totvitaliuni membrorum officinisdiftin(9:i, tot venarum , nervorum,f?brarum,muiculorumquG dudibnsinftru^ijtotcaecis meatuumfiphonibuspertufi, fabrica conftituenda alla- borarit . Qua de caufa folito molientis ingenii ardore inftimulatus nullum non lapidem movi, ut quantum fieri pofTet, adadeoabftrufamin fubterraneo Vulcani regno latentium rerum fyftafin profundius penetrarem,minimeiisa mehucufque obfervatis contentus , quidquid in Geographicarum relationum monumentis, quodtumTerreniGlobiformam, tum particularium regionumnaturamproprie^ tatemque concernebat, deprompfi, Au6i:ores veteres & no vos Europa:, Afiae, A fri- ca;, Americae Hiftoricos , PhiloIogos,Geographos, Oceanearumque expeditio- num circa univerfum Telluris globum fufcepta moIimina,qu3eque in novarum Re- gionum mariumque incognitorum inventione detefta fuerunt, Naturae prodigia, pari cura collefta intime ponderavi. Acceffit hifce ditiffimum relationum a Patri- bus noftris ex Indiis hucHomam, quot trienniis adventantibus , fadarum fubfi- dium ; dum quaecunqueterramariqueadmirationedignaviderant&exploraranr, fcriptis comprehenfa mihi talium rerum avido, liberali fane animo communica- runt. Ex quarum contemplatiOne rerum dici vix poteft,quanta animum meum ad rerum tumpropriopericuloexpertarum, tum aliorum meis haud incongruarela- tione acceptarum portenta , invaferitadmiratio; admirationemveroquamardens caufarum inquirendarum exceperit defiderium. Singulis itaque cum fingulis Com- binatoriae artis fubfidio ad incudem reduiiis , dum continuo ftudiofae mentis
^flu altius aflurgo , tandem argumenti hucufque forfan intentati, id eft, Mundi Sub- terranei fabricam orditus , quantum ingenii mei imbecillitas permifit , rite con- ceptam,Reip.Litterari3e jam dudum promiffam , & multiplici remorarum obice impeditam, tandem ad DiviniNuminis gloriam bonique communis emolumen- tum in publicam lucem edidi . In quibus omnibus explorandis unicus Divinae Gloriae icopus-mihi propofituseft ^ut videlicet illuc; unde veluti a bonorum omnium originc cun6ia profluxerunt , ad Deum Opt. Max. reducantur, qui fic {emperlaudatus,fine menfura benedidus^atquefemperomniumpoflibilium crea- turarum afFe^u in perpetuas amatus aeternitates. Vale Led:or coeptifque fave.
in qua eorum^ quifuam in hoc Opere injigni variarum Obferva- tionum augmento operam contuierunt, mentiofit,
|Um multorum precibus hujusOperis curam (ufcepiffem , variifqueadtot ItamqueportentoibsNaturge partus,qui nondicam in extremislndiarum loris, fed vel in fingulis Europae Provinciis nullibi non (e {pe6}:andos prae- bent, legitima authoritate ftabiliendos fubfidiis indigerem , operae pretium me fadurum exiftimavi , fi ad prsecipuas Europae Provincias potiffimum ad Socic- tatis noftrae peritiffimos viros litteras expedirem , queis fufcepti Operis inftituto expofito rogarem, ut fi quidin eorum regionibus lateret in aquis, montibus, ipe- luncis , fluminibus , fodinis, herbis , animalibus alibi incognitum, vel exotica Na- turae proprietatc admiratione dignum , ad me traniinittere non gravarentur j fcri- ptum^fa^um ; fiquidem percepta Operis quod moliebar defignatione, finguli ea qualicuitcura&diligentia obftetricantes partuimanus uti adhibere non funt de* dignati, ita quoque non immerito ingratus videri poffem, fi praeftitam in boni com- munis emolumentum operam, filentio involutam praeterirem. Quare eorum no- mina vel in primo hujus ^''oluminis veftibulo, ad ea immortalitati confecranda, cxhibere libuit.
Ferdinandus in. gloriofae mem. Rom. Imper. femper Auguftus, qui pro fapientia fua, & omnigenae {cientiae amplitudine , qua Mundo claruit , uti primus hujusOperismotorextitit, ita quoque qualitteris, qua nummario fubfidio, me quantumvis indignum , ad Operis incepti executionem fbllicitare non deftitit. Quemfecutushaud difparisingenii, &virtutum paternarum fedator , & in Impe- rio fucceffor Leopoldus Primus Auguftus , dereli&m morte gloriofiffimi Parentis operis telam fapiens Filius denuo orditus, tandem juffu fuo continuatoque fubfidio ad finemperduxit, mediatore Sereniffimo Archiduce Leopoldo Guilielmo, qui pro fingulari fuo in me meaque ftudia affe6i:u , huic unice incubuit ; ne quid- quam eorum qu3e tumad Operum meorum editionem , tum potiffimum ad Mundi Suhterranei Opuspraeloparandum neceffariaforent, deforer, Qulbusmerito vel- uti primis acmunificisftudiorummeorumMecgenatibus,fi quidpiam a aoanno- rum decurfu laude dignum in Reip. Litt. bonum a meprodiit, id gratampofte- ritatem iis acceptum ferre velim. Hifce acceffit Emin"' Francifcus Georgms S. ^. I. Ele£i:or & Archiepifcopus Moguntin. necnon Qarolus LudoVicus Sereniffimus S. ^ L Eledor Palatinus , qui inceptam operis defignationem , copiofis fane fubfi- diis urgere non deftiterunt. Horum exemplum (ecuti Sereniff .Juguflus Dux Brunfvicenfis & Lunaeburgenfis , uti & Hungariae primas Francifcus de Lippay Ar- chiepifcopus Strigonienfis ; deinde Eccellent"' 'Bernardus , S. (^. /. Comes de Martinez, meritiffimus protempore Boemici Regni Burggravius& Prorex,una ' cumFratre Maxmilimo fecundum in eodem Regno locum dignitatis obtinente^
infigni liberalitate opus hoc nullo non tempore promoverunt & (bllicitarunt : Haec vero mea raolimina cum inaudiilet SerenifT. Archidux Ferdina?tdus Carohis quid- quid in Tyrolenfi intimumconfiliariumcolIigi&tranfiTjittijuffit.
Hofce (ecuti funt 'P. f^. jindreas Schajfer & Joannes EiJJirt Soc. Noftrse ; hi quid- quidin Hungariamineraliumfodinisdefideraripotuitcuriorunijrarumjinrohtum^ in fubfidiura operis incredibili cura & diligentia undique conquifitum,necnon Authentica Praefeftorum fodinarum attcflatione fiabilitum tranfmiferunt, quorum opera non hoc praefens Opus dumtaxat , fed & Mufeum meum diverfiffimis omnium mineralium fpeciebus locupletatum unacum Mundo Subterraneo,vcluti de pr3edivitethefauro,merito,uti fuo locopatebit, gloriari poterit : Quid veroad operisperfe^tionemcontulerint fubfidii V. P. N.N. ex India huc Romam nego- tiorum caufa advenae, *?. Martinm Martinmj T. Francifcus Dorville^ 'P.Hyacinthw de Magiftrisj l?/BhilippH6 Mjrmzw, aIiiquecompluresGalli,Hifpani,Lufitani, hujus dccurfu Operisj ubifingulorum nominaadducam ,manifeftabitur, Quibusomni- bus, uti par efi, gratias habemus maximas & immortales.
Ego vero, cum ita a natura conftitutus fim, ut iis quae ab Au^oribus ,circa rerum naturaliumvirtutes& prodigiatraditafunt,facilefidem nonhabeam, nifi me vel relationes a viris fide digniffimis indubia attedatione communicatse ; vel propria experientia , & fenfata reruminfpediocertiffimum redderent a Ad hanc veritatem obtinendam ; dici vixpotefi:quantum jamacompluribusannis temporis infumen- dum, quantum expenfarumfaciundum, quanti denique labores exantlandi fue- rint, dumvariaadres ipfas naturae prodigiofas , propriis oculis examinandas infii- tuenda itinera ; abditi fodinarum recefius penetrandi , profunda fubterraneorum vifcerumlatibulaexploranda; VulcaniaNaturxergafi:eria adeunda,lapidum faxo- rumque fodinae examinandae, adeoquenihilquodadoperisfiabilimentum, quo- visffiodo conducere videbatur, omiffum f uerit ; ne quoqueidemmihi, quod iis Audoribus accidit, qui de Lapidum,Gemmarum, Metallorum, caeterorumque foffilium differentiis , herbarumque fpeciebus diverfiffimis, iis ne nomine quidem notis, inutililaboreinconfukiusfcribunt, nedicamdefcribunt, contigeret: di(3:a- rum rerum peritiffimos ipfos , inquam , Chy micos , Aurifabros , Gemmarios , quin &fofrore9, in meosadfcivi Magifiros, quofqueprxfentes non habui, per litteras deobortisdifficultatibusconfulendosduxi, quoruminftrudione eruditior, atque excultior, paulo folidiori fundamento de occultis rerum miraculis me philofophari pofieexpertus : adeoque tibi, LeBor, perfuadeas velim,nilhoc in Opere abditarum cau(arumoccurrere,quodexperimentisamefa^is comprobatum non fir,dum ne- lcio quo inftindiu impulfos firmiter mihiperfuaderem,tunc me intimas rerumna- turalium caufas adeptum dici pofle, fi idemquodnaturainfitafibi facultaref^cir, egoadvivumejufdemprototypon iis in rcbus,inquibusNatura (e imitaripatitur, arte conficerem. QuO; nifi mea me fallat «^^Aca^^Zict, fakem pro modulo meo id prae- fiiti, ut fi obortarum difficukatum fcopulos intima penetrationc, non fuperafie, aliis faltem , femitis jam complanatis , ad proximas rerum caufas aditum apt- ruifle videri poffim. Erit forfan nonnemo alius felicioris ingenii fortem nadus, qui hujus Ariadnei fili dudu penitiora veritatis adita fuo tempore fic aperturus. Ego quod pro ingenii mei imbccillitate potui & debui , juxta concredirum mihi a Patre luminum talentura , prseftiti : neque quifpiam fibi perfuadeat , aliome fine h9ec{cripfifle,quamunicoillo,quxefigloriaDei, qui eft mirabilis in operibusfuisj fiveroexhocnonnihilautlaudis, aut finifira; cenfuras in me emer- ierit ,nihil moror : cum aliam laborum meorum merccdem non ambiam; nifi ilium, qui efl: mercesmagna nimis, & fpes omnium finium terrae. Vale_>.
when i first wrote lrc in 2025, i made a moth ascii art
C APUT I. ^'^^^ ^ occafione hujus Operis, & AuBoris itinerihus.
II. I ^»1 ^^ horrendis terramotihus AnnoT6i%. in Calabria exortis , quihusqua- i ^MA taordecim dierum fpatio AuBor magnovit^fua periculo prafens , ejus •^-^'^^ occafwne magna Natura arcana didicit.
III. De Montis Vefuvii, reliquarumque Infularum exploratione ah Au£iore faB:a.
V. De motu projetlilium paralolico , ^ miris ejus effeBthus. 30
SECT.3. Utilitates quae ex Cofmocentrica arte deduci poflunt. 35-
CapuT UnicUM. Quomodovelocitasmotus gravium adcentrum determinaripoffit. ibid. SECT.4. Centrofophia applicata. 38
IV. De pendulorum ufu in rehus ad Geome- triamfpedantihus. 48
SectioT^E mirifica Centri Natura , & Pr IMA. -^maximo Dei opificio. Pag. i CaP.I. Explicationes definitionum. 2
III. Paradoxa deCentroTerra. 14 Sect. 2. De motu gravium ad Centrum
natura ^ compofitione , ^ quomodoin Munduminferioreminfluant. ibid.
%%%%%%%
%%%%%%%%%% %%% % % %%%%%%%%
%%%%%%%%%%%%%%%%% %%%% %%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%% %% %%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%% %% %%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%%%%%%%%%%%% %% %%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%%%%%%%%%%%%%%% %% %%%%%%%%%%%%%%
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%% %%%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%%%%%%%% %%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%% %%%%%%%%%
moth11. %
this website is where i originally wrote the fuzzy svg filter
I X. De arcana Montium conftitutione. 6 8 "K. De Montihus in particulari,& arcana eorun-
aut denuo accrefcant , & de mira terre- ftriumpartium transformatione. 76
XV. De inaqualitate fundimaris, cui jungitur hiftoria memorahilisfupra dt^a confir- manS' 97
XVII. De magnetica Ttlluris conftitutione , five de ojfatura Telluris. 103
X,Ylll-Geocofmusfivecorpus terrenum minime homogenea,fedheterogenea natura eft ; (^ de mira rerum varietate , qua corpus terrenum confiat, ^ quodnam verum ^ proprium elementum terreftrefit. 1 07
XIX. De interiori Geocofmi c»nftitutione,offici- nis ^ analogia adhumani corporis mem' hra. iio
|E natura Elementi Aquei, five de Mari , motibufque conti- nuis , quibus id nullo non tempore agitatur, & de miris effedlibus, quos in Mundo Subterraneo prseftat. 1 3 2 CaP.I. De diverfitate motuum , quihus mare nullonontemporeagitatur. ibid.
Cap.I. De fecundo motu Maris generali, ex duohus contrariis Motihus compofito, ^ quem afium Maris , five fluxum ©" refluxum , accejfum quoque ^ receffum, aut intumefccntiam ^ detumefcentiam Maris vocant. 139
Maris intumejcentia acciJat , quando Lu na itf quadrantis /lufiro-Zephyrea parte cenjiitutafuerit; contra Luna in BoreaH- hmfignis , ® in Euro-horeaplaga confti- tuta , tunc maxima intumefcentia contin- gat , trilus videiicet boru antequam ad MeridianumLond/nenfempertin^at.ij t
feptenis horis crefcat, trihia vero tantum decrefcat ; contra vero in Senega Africct fiuvio , aqua maris quuternis horis cre- fcat, oSlonis dcCreJcat. if^
<svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" version="1.1" height="0" width="0">
<defs>
<filter id="0-0">
<feTurbulence id="fractalNoise" baseFrequency="0.4" numOctaves="4" result="noise" seed="0"/>
<feComponentTransfer>
<feFuncR type="linear" slope="-.5" intercept=".625" />
<feFuncG type="linear" slope=".5" intercept=".375" />
</feComponentTransfer>
<feDisplacementMap in="SourceGraphic" in2="result" xChannelSelector="R" yChannelSelector="G" scale="16" />
</filter>
<filter id="0-1">
<feTurbulence id="fractalNoise" baseFrequency="0.4" numOctaves="4" result="noise" seed="1"/>
<feComponentTransfer>
<feFuncR type="linear" slope="-.5" intercept=".625" />
<feFuncG type="linear" slope=".5" intercept=".375" />
</feComponentTransfer>
<feDisplacementMap in="SourceGraphic" in2="result" xChannelSelector="R" yChannelSelector="G" scale="16" />
</filter>
<filter id="0-2">
<feTurbulence id="fractalNoise" baseFrequency="0.4" numOctaves="4" result="noise" seed="2"/>
<feComponentTransfer>
<feFuncR type="linear" slope="-.5" intercept=".625" />
<feFuncG type="linear" slope=".5" intercept=".375" />
</feComponentTransfer>
<feDisplacementMap in="SourceGraphic" in2="result" xChannelSelector="R" yChannelSelector="G" scale="16" />
</filter>
<filter id="0-3">
<feTurbulence id="fractalNoise" baseFrequency="0.4" numOctaves="4" result="noise" seed="3"/>
<feComponentTransfer>
<feFuncR type="linear" slope="-.5" intercept=".625" />
<feFuncG type="linear" slope=".5" intercept=".375" />
</feComponentTransfer>
<feDisplacementMap in="SourceGraphic" in2="result" xChannelSelector="R" yChannelSelector="G" scale="16" />
</filter>
<filter id="0-4">
<feTurbulence id="fractalNoise" baseFrequency="0.4" numOctaves="4" result="noise" seed="4"/>
<feComponentTransfer>
<feFuncR type="linear" slope="-.5" intercept=".625" />
<feFuncG type="linear" slope=".5" intercept=".375" />
</feComponentTransfer>
<feDisplacementMap in="SourceGraphic" in2="result" xChannelSelector="R" yChannelSelector="G" scale="16" />
</filter>
<filter id="1-0">
<feTurbulence id="fractalNoise" baseFrequency="0.4" numOctaves="4" result="noise" seed="0"/>
<feComponentTransfer>
<feFuncR type="linear" slope="-.5" intercept=".625" />
<feFuncG type="linear" slope=".5" intercept=".375" />
</feComponentTransfer>
<feDisplacementMap in="SourceGraphic" in2="result" xChannelSelector="R" yChannelSelector="G" scale="64" />
</filter>
<filter id="1-1">
<feTurbulence id="fractalNoise" baseFrequency="0.4" numOctaves="4" result="noise" seed="1"/>
<feComponentTransfer>
<feFuncR type="linear" slope="-.5" intercept=".625" />
<feFuncG type="linear" slope=".5" intercept=".375" />
</feComponentTransfer>
<feDisplacementMap in="SourceGraphic" in2="result" xChannelSelector="R" yChannelSelector="G" scale="64" />
</filter>
<filter id="1-2">
<feTurbulence id="fractalNoise" baseFrequency="0.4" numOctaves="4" result="noise" seed="2"/>
<feComponentTransfer>
<feFuncR type="linear" slope="-.5" intercept=".625" />
<feFuncG type="linear" slope=".5" intercept=".375" />
</feComponentTransfer>
<feDisplacementMap in="SourceGraphic" in2="result" xChannelSelector="R" yChannelSelector="G" scale="64" />
</filter>
<filter id="1-3">
<feTurbulence id="fractalNoise" baseFrequency="0.4" numOctaves="4" result="noise" seed="3"/>
<feComponentTransfer>
<feFuncR type="linear" slope="-.5" intercept=".625" />
<feFuncG type="linear" slope=".5" intercept=".375" />
</feComponentTransfer>
<feDisplacementMap in="SourceGraphic" in2="result" xChannelSelector="R" yChannelSelector="G" scale="64" />
</filter>
<filter id="1-4">
<feTurbulence id="fractalNoise" baseFrequency="0.4" numOctaves="4" result="noise" seed="4"/>
<feComponentTransfer>
<feFuncR type="linear" slope="-.5" intercept=".625" />
<feFuncG type="linear" slope=".5" intercept=".375" />
</feComponentTransfer>
<feDisplacementMap in="SourceGraphic" in2="result" xChannelSelector="R" yChannelSelector="G" scale="64" />
</filter>
</defs>
</svg>
use with a css animation. of course if for whatever reason you need these ids on your webpage, you have to rename them accordingly
VII. Difquifitio. ly^, Wll.Cur Mare Auftrale^vulgoAdZm, juxta TSf . Vtrum aqualis fit Maris falfedo per uni
Panamam tam infolitos ^ mcredMes\ verJasOceanifemitcudifperfa. 176
fluxui ^ refluxus faciat. Contra in Mari Boreali , vulgo del Nord , juxtaportum Nombre di Dios , caterifque Continen- tis Amerias littorihus vix fenfihilem aftum caufet. i^f
X. DeGurgite admirahiliNorveqia , omnium tottus Orhis Terrarum celeherrimo (s* maximo. ibid.
III. Defalfedtne Maris, ejufque origtne, necejfi- tate, aliijque Oceani mariumque acciden- tihus. 172
Ca.ni fito ad Lacum Agnjnum, nonprocul Neapoli, ^ da Letheuvi^ proprietate qua introeuntcsfuffocatos ititerimit 190
ficie fpetiahiles terram tgnihus plenam effe fatis demonftrant, 194
Yll De perenni duratione ignis , ^ pahulofeu fomento ejufdem. 198
Ylll. jEtna defcriptio,inqua veluti inprototypo quodamSuhterran€0rumignium,eorum- que pahuliindificientis rationes , ut dici foUt,adoculumdemonftrantur. zoo
SfiCT. 2. De Aeris & Ventorum caufis, na- tura.viribus&varietate, quitumin extera Geocofmi fuperficie , tum in internis Subterraneis cavernofis re- gionibus dominantur, 210
@keyframes squiggly-anim {
0% {
filter: url("#0-0");
}
25% {
filter: url("#0-1");
}
50% {
filter: url("#0-2");
}
75% {
filter: url("#0-3");
}
100% {
filter: url("#0-4");
}
}
@keyframes biggly-anim {
0% {
filter: url("#1-0");
}
25% {
filter: url("#1-1");
}
50% {
filter: url("#1-2");
}
75% {
filter: url("#1-3");
}
100% {
filter: url("#1-4");
}
}
the whole page wiggles with some simple javascript
VII. Unde proveniat tremor , undulatio, ^ di- verfi gradus intenfioms ^ remijiionis impetus ventorum, ^ quomodo eaperfo- num cognofci poj^it ? 2 ? i
creationem , tum ademolumentum homi- nihusconferunt , produEiione. 237
non ex Suhterraneo Mundo fortiatur, quodque in eo omnis generis meteora, non fecus ac in externajuperfici&^^ aerea re- gione, producantur. 238
XI. Omnes meteorologica imprejfiones , qua in fuhlimi nafcuntur,originemfuarn ah ignihus Suhterraneis trahere demonftrantur. 244,
SECT.I. T^E Fontium, Fluminum, La- "^-^cuum orjgine , eorumque di verfa natura , viribus, proprietati- bus. 247
IV. De lacuum in plamtiehus origine. 26 2 Sect.2. Devariis AquarumdifFerentiis&
nam aqua alicuhifuh terra lateat , cogno- Jcere quis poj^it. 26 f
ingenere, earumque caufis, Cg* de mixtio- tiis cum mineralihus diverjo modo ^ ra- tiofte. 267
IV. Demixturisaquarummedicatarum. 272 Y. Hjdrometri defcriptio, quo aquarum gravi-
INDEX ARGUMENTORUM. SeCT. I. DeThermis, & Aquismedicatis, jll. De aquarum nonnullarum gravitate ^ le- earumque mirificis viribus & pro- 'vitatcearumqueniiracutis. 297
let rotatewhenmousemovesnstuff = true
let whatwigglewas = "none"
document.addEventListener("mousemove", (e) => {
if (window.innerWidth < 900) {
document.body.style.transform = "none"
return
}
const x = e.clientX
const y = e.clientY
const relx = (x - window.innerWidth / 2) / window.innerWidth
const rely = (y - window.innerHeight / 2) / window.innerWidth
const atan = Math.atan2(rely, relx) + Math.PI / 2 + .1
const corx = Math.cos(atan)
const cory = Math.sin(atan)
whatwigglewas = `rotate3d(${corx},${cory},0,${Math.sqrt(relx * relx + rely * rely) / 16}rad)`
if (rotatewhenmousemovesnstuff) {
document.body.style.transform = whatwigglewas
}
})
document.addEventListener("keydown", (e) =>{
if (e.key === "w") {
rotatewhenmousemovesnstuff = !rotatewhenmousemovesnstuff
document.body.style.transform = rotatewhenmousemovesnstuff ? whatwigglewas : "none"
}
})
as you can tell, you can press ‘w’ if this bothers you to toggle the effect
prietacibus m fpecie, quxomnes exjIII. De aquis kthiferii ^ fcrohilus Charoneis Subterraneis originem habere de- deleteriavipollentibus. 301
Cap. I. Deprincipalihui Thermisfea aquis me Jicatis , quizin Geocofmifuperficie paffim occurrunt. ibid.
II, Unde medicata facultas thermarum contra tot at tam differentes morhos profluat. 291
Sect, 4. De miraculis Aquarum , & prodi- giofa quorundam fontlum natura& proprietate. 294
Cap. I. DeColore, fapore, odore, mephitiin nonnullis fontihiu thermifque elucefcen- tihus. 2,95"
© varia aquarum mutatione , uti^de fbntihus annonce caritatem pranuncian- tihus. 303
rum, lacuum , qua eje£ia quavisinfa- xa aliafque metallicas fpecies conver- tunt. 307
De quarto rerum naturaliumElemento, quamTerramdicimus , iifque qui ex
III. De virihus medicis, caterifque ufihus Mu- minis. 33(J
Cap. I. De definitione , divifione ^ ortu Vi- trioli. ibld.
an unfortunate side effect of transformations on body is they mess up the stacking context, which is why the floating sidebar stops floating while it’s active. maybe there’s some way to improve the effect but idrk
I I. Utrum Ferrum vere ^ realiter in Ms , me- diante fpiritu Vitrioli,convertipofiit. 394
III. De varietate , virihus , ^proprietatihus, ufuque Vitrioli. 3421
V. Demodofaliumextrahendorum 323 Sect. 2. Cap. I. De Nitro , ejufque fpeciehusSalenitro,
De Mineralium fcu Fofliliumjqux proprie terreum Elementum (apiunt,
Natura, Proprierate, &L)fu ; & de pcrenni Geocofmi quae per eo-
SECT.I.Tr\E Terreftribus portionibus, "■-^arenaceifque corporibus , quae in Geocofmi utero concluduntur.
III. Pericyclofis Naturamirahilis. 35-0 Sect. 2. DeHylocinefi Globi Terreftris,
id ejl, de magna & perpetua Terre- ftrisMateriae feparatione, Arens, Sa- buli, Glarese motu fadla , feu de Ar- gillx , Lapidum , metallicarumque mifturarum refolutione. ^j-i
I L QuidTerrapropriefit, unde generetur , ^ de 'variis terreflrihus fuhflantiis , quas Terras vulgo vocant. 3 5*4
T>e mirifica Ccntxi ^J\(atHra &- maximo Dei Opificio. P R tE F A T I o.
-rachel
Vhterranei Mmdi admiranda in lucem ednauro mihi , ab eo difcepta- d« n^'«^^ tionisnoftraeprimordiaordirivirumfuit, quod omnium nonimme-'^^""'' rito bafis&fundamentum effecognofcitur. Itaque qucmadmodum \ in univerfa Corporei Mundi fabrica , Entiumque ordinibus , infinita Dci potentia : ita in Centri conftrudione potiffimum admirabilis & inexhaufta Opificis elucet fapientia. Latet ineo, nefcioquid, prorfus admirabi- le, velipfius, utitadicam, Divinitatis^mulum, in quo raaximum cum minimo proxime coincidit , dum omnia in totius Mundi amplitudineelucefcentia Corpora complicat,omniain fe derivat, cogitque^ & extra fe evolvit omnia ; Opus vere ad- mirabile , Opus dextra Excelfij non nifi Omnipotentis (Dei virtute fundatum. Qui utex Centro omnes eduxit Mundanae compagis propagines: ita in idem reducit omnia , omniaque eidem connexa voluit , tam conftanti lege, tanta corporum colli- gatione, ut facilius fit totiusMundi compagem diffolvi , quamutcorporaabhac lege , ineflfabili Divinae providentias difpofitione fcmel lata , removeantur. Huc refpiciunt primiim, omnia Coeleftium globorum Syfiemata, dum perenui fua ver- tigine adnihil alludunt aliud, quam ad id fine quofruftraillainrerumnaturaa Deo produfta vidcri poffint , utpote nullos unquam Influxuum fuorum efFe6i:us fortitura. ElementarisMundi Syftemaadeoa Gw/ro neceifariamhabetdependen- tiam , ut fine hoc neque ullam in efficientia rerum operationem , nec in generabi- lium rerumpropagatione ullam energiam obtinere poffit. Et tametfihoc, tefte ^roclo, clo^^iv Kj a.TiJ.oVi minimum fcilicet incQnfpicuurn , Si indiViduum fit ; adeo ta- ^^ociua.
menvirtutefuamagnumeftutomniafuIciat,omniacon(ervet,omniaanimet,cor- roboret omnia: finehoc, nullus rerumordo, nulla Elementorum efficacia: fine hoc nullum in Suherraneo Mundo Mineralis naturaeincrementum, nulla Vegetativae poteftas, nulIaSenfitivseoperatiofinemfuumnancifceretur: verbo, Mundum in nihilum abire prorfus necefle forer. Er ne Lc6^ori a,7riq-ct yi (z^S^o^cjl proferre videamur, omnia hucufque dida in hujus Centrofophict ferie nobisdemonftranda duximus : Utque folidiori methodo procedamus, primo Definitiones , Axiomata, aliaque ad artem perfe6i:am formandani neceflaria praemittemus.
2. Umverfi medtHm immohile , j«o^/ Centrum Mundi <//aV«r , illuctque appetunt omma,
3. Centrum gravitatis , cujufque rei gravis , eft ejufdem gravis medium.
4. Centrum magnitudinis , efi punflum medium cujufvis figur-is , per quod figura quo-
5. Centrum Virtutis eji phyfici corporis medium, ex quo maximeyimisejus fe exerit.
6. Linea dire^ionis eft , qu^ motus gravium dirigit , (^ du^a intelligitur a Centro,
DEFINITIOI. I duci non poteft , cum Centro coincidere ; ut
Centrum efi minimum (0 primum tn fpatio\ fariam Centri cum Circumferentia depen-
pun£tum ,fmplex, omnis compofitionis ^ di- dentiam ; ita ut nec Centrum fine Circumfe-
rentia , nec Circumferentiam fme Centro conciperepoffis. Cum enim DivinaSapien- tia ex Centro Orbem evolverit, tolle Centrum, neque ulla erit Corporum evolutio ; fi nulla Corporum evolutio, nuUa eritMundiam- plitudo ; fi nuUa amplitudo, nuUa eritmun- dialium corporum in Mundo dilpofitio, nullus ordo , influxus nullus, nequemotus : Qii£ omnia cum abfurda fint , omnia igitur ad Centrum , e quo evoluta funt , ordinantur. Centrum itaque efl , quod omnia appetimt ; Centrum efl , qviod omnia ambiunt ; Centrum eft , quodomnia refpiciunt,utpote ad U- niverfi confervationem unionemque Cor- porum pernecefTarium . Virtute Centri omnes naturalium & elementarium Mo- tuumvirtutes emanant; fine CentriYittute nequeVegetabile incrementum fumere,ne- que Avis volare,nequeQuadrupes incedere, neque ullam Homo adlionem corpoream, uti poflea demonftrabitur , exercere pofTet. Omnia itaque a Centro funt , omnia ad Cen- trum ordinantur. Verum ut hsec omnia lu- culentius patefiant , primum DifFerentiam inter Centruyn magnitudinis 8(. gravitatis ex- plicandam cenfuimus.
vifiionis expers , neque totum , neq^ue quan tum , nequemagnum , neque uUi quanto com- menfurahile ; eft tamenid, quod omniagt^i- viinaturaliterappetunt; a quo leyia^ omma furfum feruntur.
ideo minimum & primum in fpatio. & quia I f~^ Entrum , fecundum totam latitudinem ^«w /it
primum eft in fpario , ideo in eo fitum ha- fuam fumptum , dicitur cujufque rei ^^""""^
bet ; & quiafiaim habet, pofitionem quo- medium; eftque punftum quantitatis con- dinfs"""
queinfpatiohabet, & confequenter refpe- 'tinus&finitx, fignatum five aftu fivepo-
(ftum ad punfta , lineas , angulos , fuperfi- tenria , vel in ipfa quantitate ejufquetermi-
cies , corpora, qusefunt infpatio dicit : unde [ no , vel extra , cum certo five extenfionis,
nafciturilludparadoxuni. j five intercapedinis , five habitudinis par-
Centrum Mundi, tametfi fitpunftum, il- tiumrefpec^tuad id, cujus dicitur Centrum;